Retro Eusébio Shirt – Het Tenue van de Zwarte Parel

Eusébio's verhaal begint niet in Lissabon, maar in Lourenço Marques – het huidige Maputo – in het toenmalige Portugees Oost-Afrika. Als jonge jongen speelde hij op blote voeten op stoffige pleintjes, totdat scouts van Sporting Lissabon hem ontdekten bij Sporting Clube de Lourenço Marques. In een van de meest legendarische transferintriges in de voetbalhistorie wist Benfica hem echter weg te kapen, mede door slimme onderhandelingen en zelfs het verbergen van de jonge ster in een vissersdorpje aan de Algarve. In 1961 maakte hij zijn debuut voor Benfica, en vanaf dat moment werd Estádio da Luz zijn koninkrijk. Met Eusébio in de gelederen veroverde Benfica elf landstitels, vijf Taça de Portugal-trofeeën en bereikte het de Europacup I-finale niet minder dan vier keer in de jaren zestig. De grootste glorie kwam in 1962, toen Benfica onder leiding van trainer Béla Guttmann en met een schitterende Eusébio de allesheersende Real Madrid van Di Stéfano en Puskás versloeg in een onvergetelijke finale in Amsterdam – 5-3, met twee goals van Eusébio zelf. Het WK van 1966 in Engeland werd zijn persoonlijke vitrine: zijn vier goals in de kwartfinale tegen Noord-Korea, na een 0-3 achterstand, behoren tot de iconischste momenten van elk WK ooit. De halve finale tegen Engeland eindigde in tranen, beelden die voor altijd in het collectieve geheugen gegrift staan. Hij werd topscorer met negen goals en sleepte de Gouden Schoen van Europa twee keer in de wacht, in 1968 en 1973. Aartsrivaal Sporting werd herhaaldelijk vernederd in de Derby de Lisboa, en zijn duels met Porto vormden het hart van het Portugese voetbalfolklore.

Hoewel deze pagina draait om de Koning zelf, kun je Eusébio niet begrijpen zonder de mannen die om hem heen schitterden bij Benfica. De legendarische Hongaarse coach Béla Guttmann was de architect die Benfica's gouden generatie smeedde en Europa twee keer veroverde. Zijn beruchte vloek – uitgesproken nadat het bestuur weigerde hem opslag te geven – zou Benfica meer dan een halve eeuw achtervolgen in Europese finales. Naast Eusébio stond aanvoerder Mário Coluna, 'o Monstro Sagrado', de elegante middenvelder die het brein vormde achter de Águias. Spelers als José Águas, José Augusto, António Simões en de glorieuze keeper Costa Pereira waren onmisbare ingrediënten in deze gouden ploeg. Latere generaties brachten andere Benfica-iconen voort die in Eusébio's voetsporen probeerden te treden: Nené, Chalana, Rui Costa, en uiteindelijk João Pinto en Nuno Gomes. Voor het Portugese nationale elftal was Eusébio de eenzame ster van de generatie van 1966, samen met Coluna en doelman José Pereira. Hij baande de weg voor latere Portugese fenomenen zoals Luís Figo, Rui Costa en uiteindelijk Cristiano Ronaldo, die zelf openlijk verklaarde dat Eusébio zijn eerste idool was. Toen Eusébio in januari 2014 overleed, riep Portugal drie dagen van nationale rouw uit. Een standbeeld voor Estádio da Luz blijft het eeuwige eerbetoon, en zijn shirt met nummer 10 wordt door geen enkele Benfica-speler meer gedragen zonder respect voor zijn nalatenschap.

De shirts die Eusébio droeg zijn even iconisch als de man zelf. Het klassieke Benfica-tenue – het felle rood met witte details, de gouden adelaar op de borst en het simpele, tijdloze ontwerp van de jaren zestig – is het toonbeeld van retro elegantie. In het Eusébio-tijdperk waren de shirts gemaakt van zware katoen met een eenvoudige V-hals, zonder sponsors, zonder opdruk, puur voetbal in zijn meest authentieke vorm. Het rood was diep, bijna bordeauxrood onder de zwart-witcamera's van die tijd. De shirts uit het seizoen 1961-62, gedragen tijdens de Europacup-zege, behoren tot de heilige graal voor verzamelaars. Even gewild zijn de Portugal-shirts uit het WK 1966 – het rood-groen met het embleem van de Federação Portuguesa, simpel maar onsterfelijk. Latere decennia brachten Adidas-strepen en sponsors als Stones in de jaren tachtig, maar het is het pure jaren-zestig ontwerp dat het meest gezocht wordt. Een echt retro Eusébio shirt – of het nu een Benfica- of Portugal-versie betreft – is voor iedere serieuze verzamelaar van klassieke voetbalshirts een absolute droomvondst.