Retro Torino Shirt – Granata, Glorie en de Geest van Superga

Torino FC werd opgericht op 3 december 1906, voortkomend uit een fusie van Torinese FC en enkele andere lokale clubs. In de beginjaren was de club een bescheiden deelnemer aan het Italiaanse voetbal, maar al snel begon de rode draad van het granata-verhaal zich af te tekenen. De eerste scudetto volgde in 1928, maar de werkelijke bloei van de club zou pas twee decennia later plaatsvinden.

De jaren veertig zijn onlosmakelijk verbonden met de mythe van het Grande Torino. Onder leiding van trainer Ernő Erbstein – een Hongaarse Jood die de Holocaust had overleefd – en met als absolute icoon Valentino Mazzola, de meest complete Italiaanse voetballer van zijn generatie, veroverde Torino vijf opeenvolgende Serie A-titels tussen 1943 en 1949. Dit team speelde een voetbal dat ver vooruitliep op zijn tijd: aanvallend, technisch, en hartverscheurend mooi. Acht spelers van dit elftal maakten ook de ruggengraat uit van het Italiaans nationaal elftal. Italië was, simpelweg, Torino.

Op 4 mei 1949 veranderde alles. Het vliegtuig dat het team terugbracht van een vriendschappelijk duel in Lissabon vloog in dichte mist tegen de muur van de basiliek van Superga, op de heuvels boven Turijn. Alle 31 inzittenden, waaronder het volledige spelerselftal, de trainers en de clubleiding, kwamen om het leven. Italië rouwde als één natie. Op de begrafenis stonden meer dan vijfhonderdduizend mensen langs de straten van Turijn. Tot op de dag van vandaag wordt op 4 mei elk jaar een herdenkingsplechtigheid gehouden bij de basiliek van Superga.

Na de tragedie moest Torino opnieuw beginnen. De club won in 1976 nog een zesde en in 1977 een zevende scudetto, ditmaal onder coach Luigi Radice en met spelers als Francesco Graziani en Paolino Pulici. Het was een laatste groot gloriemoment voor een club die daarna meer strijd zou leveren tegen degradatie dan voor titels. In 2018 en in eerdere jaren zakten de Toro zelfs naar de Serie B, maar telkens vond de club de kracht om terug te keren.

De Derby della Mole, de stadsderby tegen Juventus, is een van de meest geladen derbies van Italië. Hoewel Juventus de afgelopen decennia de overhand had, brandt het vuur van de Torinese supporters bij elke confrontatie even fel als ooit. In het Stadio Olimpico Grande Torino – vernoemd naar het legendarische elftal – leven de supporters hun passie uit met een intensiteit die zelfs bezoekers die niets met de club hebben raakt.

Het Grande Torino was gespekt met talent dat elk modern topteam zou sieren. Valentino Mazzola was de onbetwiste leider: een aanvallende middenvelder met ongekende techniek, een ijzersterk schot en het leiderschap van een aanvoerder die zijn ploeggenoten tot het uiterste dreef. Zijn zoon Sandro Mazzola zou later met Inter Milan zijn eigen legende opbouwen, deels als eerbetoon aan de vader die hij bij Superga verloor toen hij pas zeven jaar oud was.

Maarsen Loik, Ezio Loik en Guglielmo Gabetto waren andere kopstukken van het Grande Torino, elk met hun eigen technische kwaliteiten en vasthoudendheid. Het was een collectief boven alles – een team dat als één organisme speelde.

Na de wederopbouw schitterden in de jaren zeventig spelers als Paolino Pulici, de doelpuntenmachine die jarenlang de Italiaanse topscorerslijst aanvoerde, en Francesco Graziani, een aanvaller die ook op het WK 1982 zijn klasse bewees. Paolo Pulici is tot op heden de topscorer aller tijden van de club.

In latere jaren droegen spelers als Roberto Mancini (op huurbasis), Marco Ferrante en Luca Marchegiani het granata met verve. In de moderne era zijn namen als Andrea Belotti – bijnaam Il Gallo, de Haan – synoniem geworden met Torino. Belotti was jarenlang aanvoerder en topscorer, geliefd om zijn inzet en zijn directe, passionele stijl. Zijn vertrek in 2022 was voor veel supporters pijnlijk, maar ook kenmerkend voor de realiteit van een middenmotor in de hedendaagse Serie A.

Trainers als Nereo Rocco, Luigi Radice en later Walter Mazzarri en Ivan Jurić hebben allemaal hun stempel gedrukt op de club. Jurić in het bijzonder wist Torino in de vroege jaren twintig van de 21e eeuw opnieuw te laten spelen met fysiek en intensiteit die de supporters aan vroeger deed denken.

Het granata rood is het kleurenpalet waarmee Torino's identiteit is getekend. Die donkere, aardse kleur onderscheidt de club van alle anderen in Italië en heeft een bijna mythische status gekregen. In de jaren veertig droeg het Grande Torino eenvoudige, effen granata shirts met een witte kraag – shirts die nu tot de meest begeerde vintage voetbalitems van de wereld behoren.

In de jaren zeventig, tijdens de laatste scudetto-periode, werd het shirt iets moderner met V-halzen en gestroomlijnde patronen, maar de granata kleur bleef onveranderd centraal staan. Deze era produceert shirts die door verzamelaars wereldwijd worden gezocht.

In de jaren tachtig en negentig kwamen de typische grafische elementen van die decennia ook bij Torino terug: boldere strepen, logowijzigingen en de intrede van sponsoring. Shirts uit deze periode met de logo's van sponsors als Iveco of Comau zijn authentieke tijdsdocumenten.

In de jaren 2000 en 2010 experimenteerde de club met donkerdere en lichtere tinten granata, soms gecombineerd met witte of zwarte details op mouwen en boord. Het thuisshirt bleef echter altijd trouw aan de granata traditie.

Een retro Torino shirt is bijzonder voor verzamelaars omdat het meer dan een sportattribuut is – het is een eerbetoon aan een van de meest tragische en tegelijkertijd heroïsche hoofdstukken uit de voetbalgeschiedenis. Of het nu gaat om replica's uit de Grande Torino-era of om gesigneerde shirts van Belotti, elk stuk vertelt een deel van het granata-verhaal.